فلومتر
جریان (flow) یک پدیده فیزیکی است که از حرکت یک سیال استنباط می شود . جریان پذیری جزء خواص ذاتی مواد سیال است و درحقیقت نقطه تمایز آنها با اجسام جامد می باشد . به عبارت دیگر خاصیت جریان پذیری یک سیا ل موجب می شود که انتقال آن از نقطه ای به نقطه دیگر به راحتی از داخل یک مجرا و بدون نیاز به سیستم های حمل و نقل صورت پذیرد . با توجه به نقش ویژه ای که انتقال مواد سیال در زندگی بشری ایفا می کند، اطلاع از میزان سیال منتقل شده و یا نرخ انتقال (دبی یا flow rate)، بسیار حائز اهمیت است . به همین دلیل تجهیزات متنوعی در طول تاریخ برای اندازه گیری سرعت یا حجم سیال ساخته شده که به آنها دبی سنج یا فلومتر(Flow meter) گفته می شود.در حقیقت یک دبی سنج عبارتست از دستگاهی که حرکت سیال را در مجرا اندازه گیری می کند . این سیال ممکن است آب، هوا، بخار، گاز، مواد شیمیایی، سوخت و یا حتی ذرات جامد باشد.
جریان (flow) یک پدیده فیزیکی است که از حرکت یک سیال استنباط می شود . جریان پذیری جزء خواص ذاتی مواد سیال است و درحقیقت نقطه تمایز آنها با اجسام جامد می باشد . به عبارت دیگر خاصیت جریان پذیری یک سیا ل موجب می شود که انتقال آن از نقطه ای به نقطه دیگر به راحتی از داخل یک مجرا و بدون نیاز به سیستم های حمل و نقل صورت پذیرد . با توجه به نقش ویژه ای که انتقال مواد سیال در زندگی بشری ایفا می کند، اطلاع از میزان سیال منتقل شده و یا نرخ انتقال (دبی یا flow rate)، بسیار حائز اهمیت است . به همین دلیل تجهیزات متنوعی در طول تاریخ برای اندازه گیری سرعت یا حجم سیال ساخته شده که به آنها دبی سنج یا فلومتر(Flow meter) گفته می شود.در حقیقت یک دبی سنج عبارتست از دستگاهی که حرکت سیال را در مجرا اندازه گیری می کند . این سیال ممکن است آب، هوا، بخار، گاز، مواد شیمیایی، سوخت و یا حتی ذرات جامد باشد.
بعضی از فلومترها، میزان دبی لحظه ای سیال (حجمی یاجرمی) را در واحد زمان اندازه گیری می کنند و برخی دیگرمقدار(Totallied) شده حجم یا جرم منتقل شده دریک بازه زمانی را اندازه گیری می کنند.
یک دبی سنج شامل سه بخش اصلی است:
ابزار اولیه (Primary device)که مستقیماً با سیال درارتباط است.
مبدل (Transducer) که جریان عبوری از ابزار اولیه را به یک سیگنال قابل اندازه گیری تبدیل می کند.
فرستنده (Transmitter) که یک سیگنال الکتریکی متناسب با جریان و منطبق با استانداردهای مورد نیاز ارسال میکند.
در این بخش به بررسی اصول اندازه گیری دبی، دسته بندی دبی سنج ها پرداخته می شود.

اصول اندازه گیری دبی و دسته بندی دبی سنج ها
جریان سیال با دو مفهوم دبی حجمی و دبی جرمی قابل اندازه گیری است . حجم انتقال سیال در واحد زمان، دبی
حجمی نامیده می شود و واحد اندازه گیری آن در سیستم SI عبارتست از.m3/s : چنانچه لوله ای با سطح مقطع A
را در نظر بگیریم که سیالی با سرعت متوسط V از داخل آن عبور می کند، دبی حجمی سیال به صورت زیر قابل محاسبه است:
Q(m3 / s)= A(m2 )×V(m/ s)

در صورتی که چگالی سیال نیز مشخص باشد، دبی (ρ ) به صورت زیر محاسبه می شود:

W(kg / s)= Q(m3 )× ρ (kg/ m3)

علاوه بر واحد های SI واحد های دیگری نیز مانند Liters/minute یا Gallons/hour بر اساس محدوده دبی، نوع کاربرد و موقعیت جغرافیایی به کار می رود که نحوه تبدیل آنها درجداول مربوطه ارائه شده است.
در دبی سنج ها از روش های فیزیکی بسیار متنوعی برای تبدیل دبی به یک کمیت قابل اندازه گیری استفاده می شود و لذا انواع آنها را از نظر ساختار داخلی می توان به صورت زیردسته بندی نمود:

دبی سنج های سرعتی : با اندازه گیری سرعت حرکت سیال، دبی حجمی آن را از حاصلضرب سرعت در سطح
مقطع لوله محاسبه می کنند . در حقیقت سطح مقطع لوله به عنوان یکی از مفروضات این نوع سنسورها خواهد بود.

دبی سنج های حجمی : این نوع دبی سنج ها مستقیماً حجم سیال عبوری را اندازه گیری می کنند . به عبارت دیگر
اندازه گیری دبی حجمی در این سنسورها نیازی به اطلاع ازقطر لوله ندارد ولی برای محاسبه دبی جرمی از ضرب نمودن دبی حجمی در چگالی سیال استفاده می شود.

دبی سنج های جرمی : مستقیماً جریان جرمی سیال را به یک سیگنال الکتریکی تبدیل و آن را اندازه گیری می کند .
در حقیقت اندازه گیری دبی جرمی در این سنسورها، نیازی به اطلاع از چگالی سیال ندارد.

دبی سنج های استنباطی : این نوع سنسورها هیچ یک ا زپارامترهای سرعت، حجم یا جرم را اندازه گیری نمی کند
بلکه پارامترهای دیگری را که از نظر فیزیکی با دبی تغییر می کند اندازه گیری نموده و سپس دبی را بر اساس آن استنتاج می کند . این استنتاج بر اساس روابط فیزیکی و منحنی های کالیبراسیون سنسور انجام می شود.
PDF
لینکهای مرتبط فلومتر الکترومغناطیسی
روتامتر
فلو سوئیچ
فلومتر اورفیس پلیت
فلومتر التراسونیک
فلومتر ورتکس