پمپ هیدرولیک دنده‌ای (Gear Pump)

انتخاب مطمئن برای سیستم‌های هیدرولیک صنعتی و راه‌سازی

پمپ هیدرولیک دنده‌ای یکی از پرکاربردترین انواع پمپ در سیستم‌های هیدرولیکه؛ جایی که دوام، سادگی و هزینه منطقی مهم‌تر از پیچیدگی‌های فنیه.
اگر دنبال پمپی هستید که سال‌ها بدون دردسر کار کند و نگهداری سختی نداشته باشد، پمپ دنده‌ای معمولاً اولین انتخاب مهندسان است.

در ادامه، خیلی شفاف و کاربردی توضیح می‌دهیم این پمپ دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد، چه مدلی به کار شما می‌خورد و قبل از خرید باید حواستان به چه چیزهایی باشد.

پمپ هیدرولیک دنده‌ای چیست و چطور کار می‌کند؟

پمپ دنده‌ای از نوع جابجایی مثبت است؛ یعنی در هر دور چرخش، مقدار مشخصی روغن را جابجا می‌کند.
این ویژگی باعث می‌شود دبی خروجی آن قابل پیش‌بینی و پایدار باشد.

مکانیزم کار ساده است:

• با چرخش دنده‌ها، روغن از ورودی مکش می‌شود

• روغن بین دنده‌ها و پوسته حرکت می‌کند

• در خروجی، با فشار به سمت مدار هیدرولیک هدایت می‌شود

سادگی همین ساختار، دلیل عمر بالا و تعمیرپذیری آسان این پمپ‌هاست.

انواع پمپ هیدرولیک دنده‌ای

🔹 پمپ دنده خارجی (External Gear Pump)

• رایج‌ترین نوع در بازار

• مناسب فشارهای کاری متوسط

• ساختار ساده، قیمت اقتصادی

• گزینه‌ی مناسب برای ماشین‌آلات راه‌سازی و کشاورزی

اگر سیستم شما دائم‌کار است و هزینه نگهداری برایتان مهم است، این مدل انتخاب منطقی‌تری است.

🔹 پمپ دنده داخلی (Internal Gear Pump)

• معروف به «پمپ ماه و ستاره»

• صدای کمتر و جریان یکنواخت‌تر

• مناسب محیط‌های سرپوشیده و حساس به صدا

در یونیت‌های صنعتی، دستگاه‌های تزریق پلاستیک و خطوط تولید، معمولاً این مدل ترجیح داده می‌شود.

مشخصات فنی مهم قبل از خرید

اینجا همان جایی است که انتخاب اشتباه می‌تواند هزینه‌ساز شود.
قبل از خرید پمپ دنده‌ای، این سه پارامتر را دقیق بررسی کنید:

✔️ حجم جابجایی (Displacement)

• بر حسب cm³/rev

• تعیین می‌کند پمپ در هر دور چه مقدار روغن جابجا می‌کند

✔️ فشار کاری (Working Pressure)

• معمولاً بین ۱۰۰ تا ۲۵۰ بار

• پوسته آلومینیومی یا چدنی مستقیماً روی این عدد تأثیر دارد

✔️ دبی خروجی (Flow Rate)

دبی خروجی از رابطه زیر محاسبه می‌شود:

Q=V×n1000Q = \frac{V \times n}{1000}Q=1000V×n​

که در آن:

• $V$ حجم جابجایی

• $n$ دور موتور (RPM)

اگر دبی و فشار با هم همخوانی نداشته باشند، پمپ یا زود فرسوده می‌شود یا اصلاً جواب کار شما را نمی‌دهد.

این پمپ برای چه کاربردهایی مناسب است؟

بر اساس تجربه عملی در سیستم‌های واقعی، پمپ دنده‌ای بهترین عملکرد را در این موارد دارد:

• 🚜 ماشین‌آلات کشاورزی (تراکتور، کمباین)

• 🚧 تجهیزات راه‌سازی سبک و نیمه‌سنگین

• 🏭 یونیت‌های هیدرولیک صنعتی

• 🛢 سیستم‌های روانکاری و انتقال روغن

• 🔩 پرس‌های کوچک و متوسط

اگر سیستم شما به فشار خیلی بالا یا کنترل فوق‌دقیق نیاز دارد، بهتر است سراغ پمپ‌های پیستونی بروید.
اما برای ۸۰٪ کاربردهای صنعتی، پمپ دنده‌ای کاملاً جواب می‌دهد.

مزایا و محدودیت‌ها (شفاف و بدون اغراق)

✅ مزایا

• قیمت اقتصادی نسبت به سایر پمپ‌ها

• ساختار ساده و تعمیر آسان

• تحمل آلودگی نسبی روغن

• دسترسی راحت به قطعات یدکی

⚠️ محدودیت‌ها

• بازده حجمی کمتر نسبت به پمپ‌های پیستونی

• صدای بیشتر در مدل‌های دنده خارجی

• مناسب نبودن برای فشارهای بسیار بالا

دانستن همین محدودیت‌هاست که جلوی انتخاب اشتباه را می‌گیرد.

عیب‌یابی سریع پمپ دنده‌ای

اگر پمپ شما درست کار نمی‌کند، قبل از تعویض، این موارد را بررسی کنید:

• صدای غیرعادی
  → احتمال ورود هوا به خط مکش (کاویتیشن)

• افت فشار
  → سایش دنده‌ها یا خرابی آب‌بندها

• داغ شدن بیش از حد
  → ویسکوزیته نامناسب روغن یا فشار بیش از حد سیستم

🔧 نکته مهم:
در زمان تعویض پمپ دنده‌ای، حتماً فیلتر روغن سیستم را هم تعویض کنید.
ذرات معلق، دشمن اصلی چرخ‌دنده‌های پمپ هستند.

آیا این پمپ برای سیستم شما مناسب است؟

اگر:

• فشار کاری شما در محدوده مجاز پمپ است

• به دوام و سادگی اهمیت می‌دهید

• هزینه نگهداری برایتان مهم است

پمپ هیدرولیک دنده‌ای انتخابی امن و منطقی برای شماست.

اگر شک دارید، مشخصات سیستم‌تان (فشار، دبی، نوع کاربرد) را بررسی کنید یا از مشاوره فنی استفاده کنید تا دقیقاً همان مدلی را بگیرید که به کارتان می‌آید — نه بزرگ‌تر، نه ضعیف‌تر.